Interneteko salmenta faltsuetatik hasi eta oporretako alokairu faltsuetaraino…. Halakoetan harrapatutakoak, apartamentuaren erreserba ordaindu ondoren, apartamentu eta dirurik gabe geratzen dira. Gure herrialdean joan den urtean detektatutako ziberiruzur ohikoenetako batzuk dira horiek, hain zuzen.

Edozein mauka edo bereziki babestutako informazio-eskaeraren aurrean (datu pertsonalak, bankukoak…) berez mesfidatia izateaz gainera, zenbait neurri har ditzakegu.

Hartu beharreko oinarrizko lau neurri

• Konfiantzazko webguneak erabili: https protokoloa (nabigatzailean helbidearen aurretik https agertzen da http soilik agertu beharrean) eta zuzeneko konexioa erabiltzen dituztenak dira. Garrantzitsua da, orobat, enpresa identifikatzen duten datuak agertzea webgunearen lege-oharrean. Gomendio gisa, saia zaitez Europako webguneetan erosten.
• Erosketa-baldintzak aztertu: edozein transakzio egin aurretik, itzulketa-gastuak, bidalketa-gastuak, eta abar zenbat izango diren jakin beharko dugu ezustekoak saihesteko.
• Kontuz ibili bankuko txartelekin: online erosketa guztietarako txartel bakar bat erabiltzea gomendatzen dizugu (txartel birtual bat), kargatzen dena eta banku-kontuarekiko independentea.
• Pasahitz seguruak erabili: nekagarria izaten da karaktere arraroz betetako pasahitzak gogoratzen ibiltzea, baina ez daukagu beste aukerarik gure datuak babestu nahi baditugu. Pasahitzen kopuru handia erabiltzen baduzu edo kosta egiten bazaizu gogoratzea, pasahitzak kudeatzeko aplikazioren bat erabil dezakezu. Pasahitzen biltegi seguru bat izaten dira, eta saioa hasten, online erosten edo fitxategi digitalak partekatzen lagunduko dute, esate baterako, plataforma bakoitzaren pasahitzak gogoratzen ibili beharrik gabe. OSIren webgunean aurkiko dituzu datuak zifratzeko eta pasahitzak kudeatzeko doako programa batzuk.

Ziberdelinkuenteak sare sozialetan ere badaude. Kontuz ibili nabitzeko orduan eta aukera paregabeak dituzten saltokietan sartzerakoan!#BaAlZenekien #Ziberdelinkuenteak #Zibersegurtasuna #SareSozialak pic.twitter.com/R1rUqLXXCs

— Basque Cybersecurity Centre (@basquecscentre) April 9, 2019

Vishing, telefono bidezko iruzur berrienak

Baztertu ezin diren eskaintzak, telefonoaren beste aldeko ahots robotikoak ziurtatzen dizu zure kontuari eraso egin diotela eta babesteko telefono-zenbaki batera deitu behar duzula, eta, gainera, azkar egiten ez baduzu ezer gabe geratzeko arriskuan zaudela. Zure banku-kontuko zenbakia edo kreditu-txartelaren zenbakia ematen badiezu soilik salbatuko zara…

Ez, ez da Cuarto Milenio telebista-saioaren hasiera, telefono-bidezko iruzur berriena baizik. Vishing izenez ezagutzen da: ahotsa (voice) eta phishing hitzen konbinaziotik sortua, edo, bestela esanda, gure bankuaren nortasuna faltsutu eta gure datuak lapurtzea telefono-dei baten bidez, sistema automatizatu baten bidez normalean.

#Vishing iruzurra banku baten bidez igarotzen den sistema automatizatua da, erabiltzaileak engainatzeko eta finantza informazioa lortzeko. #BaAlZenekien #Iruzurrak #Zibersegurtasuna pic.twitter.com/z7GP0E3rOl

— Basque Cybersecurity Centre (@basquecscentre) April 18, 2019

Halako kasuetan, hainbat gomendio ditugu vishingaren aurrean:

• Zenbaki ezezagunen deiei ez erantzutea. Zuzenean erantzungailuak saltatu arte itxaroten badugu, errazago ikusiko dugu iruzur-zenbaki bat den edo ez; deiari erantzuten badiogu, berriz, iruzurgileari berretsiko diogu zenbakia aktibo dagoela eta berriro deitzeko ateak zabaltzen dizkiogu.
• Deiak identifikatzeko aplikazioren bat erabiltzea: zure mugikorrean deskarga ditzakezun hainbat aplikazio daude arriskutsu gisa identifikatutako zenbakiak blokeatzeko eta zein herrialde edo hiritatik deitzen ari diren jakiteko (Truecaller, Whoscall, CallApp, TrapCall, Call Blocker, Mobile Caller Location Tracker…).
• Eta, nola ez, inoiz ez eman informazio pertsonalik. Zure bankuak inoiz ez dizu eskatuko informazio pertsonalik telefono bidez.

Telefono bidezko iruzurraren adibidea

Informazio korporatiboa lapurtzeko ere lan egiten dute ziberdelitugileek. Horren adibide bat ikus dezakezu INCIBE Zibersegurtasuneko Institutu Nazionalaren bideo honetan. Aktibatu audioa eta sakatu Play. Ziberdelitugile batek enpresa bateko langile bati informazio garrantzitsua nola ateratzen dion ikusiko duzu.

The post Ziberiruzurrak, aro digitaleko iruzurrak appeared first on Blog de actualidad.

Telefónica Fundazioaren 2017ko Espainiako Gizarte Digitalaren Txostenaren arabera, 16 eta 74 urte bitarteko 24 milioi espainiar konektatzen dira egunero Internetera (guztizkoaren % 64): gazteen % 98 eta 65 eta 74 urte bitarteko helduen % 43,7. Horrela, bada, ez da harritzekoa paradigma digital honek gure bizitzak goitik behera aldatu izana, lan egiteko, erosteko, komunikatzeko eta harremanak izateko modua ere aldatuz. Bestela esanda, gaur egun herritarren gehiengo handi batek ezingo luke Internetik gabe bizi.

Baina agian ez duzu jakingo sarean nabigatzen dugun bakoitzean Internetek entzun egiten gaituela eta uzten dugun informazio guztia jasotzen duela, gure robot-erretratu bat osatu arte, hau da, uste baino publikoagoa den hatz-marka digital bat, Internet Society webguneak jasotzen duen moduan.

Zer da hatz-marka digitala?

Interneten sartzen garen bakoitzean uzten ditugun arrasto edo “ogi-mami” guztiak dira. Sare sozialetako argitalpenak edo iruzkinak izan daitezke, edo sartzen garen edukia, edo erabiltzen ditugun aplikazioak. Gustatu ala ez, sarean egiten dugun guztiak asko esaten du guri buruz, eta are okerragoa dena da, hain zuzen, zer gustatzen zaigun eta zer ez ikusten uzten duela. Eta zure buruari galdetuko diozu…. Zergatik da hain garrantzitsua? Internet Society-k jasotzen duen moduan, informazio hori guztia balio handikoa da enpresentzat eta iragarkiak jartzen dituztenentzat, oso erraz ikus dezakete beste pertsonek, eta datu-baseetan gorde daiteke edukiak kontsumitzaile espezifikoen merkatuetara orientatzeko Eta kasurik okerrenean, zibererasoak edo jazarpenak ekar ditzake.

Lagun Aron jabetuta gaude aldaketa horiek guztiekin eta Internetek zure eguneroko bizitzan duen garrantziaz. Horregatik, harago joan nahi izan dugu etxeko aseguru osoago bat eskaintzeko, duela gutxi azaldutako berme hobeekin eta zerbitzu berriekin. Telefono bidezko eta/edo urruneko laguntza informatikoa sartzeaz gainera, gure Etxeko aseguru guztiek babes digitaleko estaldura ere badute kostu gehigarririk gabe.

Zein zerbitzu sartzen dira Babes Digitalaren estalduran?

Gurasoen kontrola

Seme-alaba adingabeak badituzu, zerbitzu hau oso baliagarria izango zaizu. Seme-alabak sartzen diren webgune eta edukien motak kontrolatzeko aukera emango dizu. Erabiltzen dituzten sare sozialak gainbegiratu ahal izango dituzu, sartutako webguneak, zenbait web-aplikazio eta -eduki blokeatu, eta jasotzen dituzten deiak eta mezuak kontrolatu.

Irainak ezabatzea

Zure datuak publikoki agertu izanaren abisua emango dizu zerbitzu honek. Batik bat Google-en oinarritzen da, maila nazionalean nahiz nazioartean nagusi den bilatzailean, hain zuzen, eta sare sozialetako eduki publikoen zatian ere bai, eta ezabatze digitalaren zerbitzua aktibatzeko aukera ematen du, nahi izanez gero.

Interneteko jazarpena kudeatzea

Foroetako edo sare sozialetako jazarpenaren kasuan, lege-lantalde espezializatu baten laguntza baliatu ahal izango duzu. Beharrezkoa izanez gero, froga osatzen duen informazio guztia kudeatu eta taldekatuko du epaiketan balio duen txosten bat osatzeko.

Zerbitzu hori eskatzeko, beharrezkoa den informazioa eskatzen duen inprimaki bat erabili behar duzu. Hortik aurrera, agente bat zurekin harremanetan jarriko da datuak berresteko eta izapideak hasteko.

Internet bidez egindako erosketen erreklamazioetarako aholkularitza

Sarean egiten dituzun erosketei dagokienez dauzkazun eskubideak zein diren ere jakin ahal izango duzu, zuzenean azken aurrerapenen berri izateko aukera emango dizun aholkularitza-zerbitzu baten bidez.

Datuak Babesteko Agentziaren (DBA) aurrean erreklamazioak egitea

Aholkularitza izateko eta Datuak Babesteko Agentzian baimenduta ez dauden zerbitzuek zure datu pertsonalak erabili izanagatiko erreklamazioak egiteko aukera emango dizu, beharrezkoa izanez gero.

Hatz-marka digitala ezabatzea

Saretik informazio pertsonala ezabatzeko zerbitzu bat da, batik bat bilatzaileetan eta sare sozialetan oinarritua. Beharrezkoa izanez gero, zerbitzua abian jartzeko nahikoa izango duzu informazioa agertzen den URL helbideak ematea.

Laguntza eta aholkularitza Interneten gehiegizko denbora-kasuetan

Oso gomendagarria seme-alaba adingabeak izanez gero. Estaldura honen bidez adingabearen ordenagailuaren edo gailu mugikorraren erabilera-denborari buruzko analisia egiten da, eta alerta-txosten bat osatzen da, bai eta erabilera arduratsua egiteko gomendioak eman ere. Zerbitzu honetan gurasoen kontroleko softwarea instalatu behar da lehenago, eta 15 egun behar dira gutxienez datuak bildu ahal izateko. Egiaztatu behar da, baita ere, guraso/legezko tutoreak zein familia-lotura duen gainbegiratu nahi den adingabearekin.

Informazio gehiago nahi izanez gero, joan ZureEtxeaHobetzen webgunera eta bertan aurkituko dituzu zerbitzuaren xehetasun guztiak. Lagun Arorekin etxeko asegurua kontratatuta badaukazu, estaldura hau sartuta daukazu eta kostu gehigarririk gabe priman.

The post Badakizu zer den hatz-marka digitala? appeared first on Blog de actualidad.

Zalantzarik gabe, Interneten garapenak aldatu egin du komunikatzeko modua, eta duela gutxi arte pentsaezinak ziren aurrerapenak ekarri ditu. Online erosten eta saltzen dugu, whatsapp bidez geratzen gara, informazioa lortzen dugu, gure bizitzak argitaratzen ditugu, youtuber-ei jarraitzen diegu, master bat ikasten dugu, gure historia medikoa berrikusten dugu… Gauza miresgarri horiekin guztiekin batera, kezka berriak ere ekarri dizkigu Internetek.

Batez ere nerabezaroan dauden seme-alabak ditugunoi: kezkatu egiten gaitu hiperkonexioak eta sare sozialetan agerian jartzeko moduak, batez ere eskuetatik alde egiten digula sentitzen dugunean. Horixe bada zure kasua, jakingo duzu Instagram bere storiesekin eta WhatsApp-eko mezuak direla seme-alabaren habitat naturala; eta mugikorra haren eskuaren luzapen natural moduko bat.

Eskolara edo institutura itzultzean, ordena pixka bat jartzeko garaia heltzen da, ez badugu haserre bizian jarri nahi. Nola egin dezaket hori? Profesionalek behin eta berriro esaten dute hauxe dela prebentziorik onena: ingurune konplexu horretan heztea, jarduera gainbegiratzea (ez kontrolatzea), eta arau eta muga batzuk ezartzea.

Gazteen % 89k gurasoen aholkuak jaso ditu

Hala da. 2014an Barne Arazoetako Ministerioak Interneten erabilerari eta segurtasunari buruz egindako inkesta baten arabera, gazteen % 89k gurasoen aholkuak jaso ditu, eta erabilgarritzat jotzen ditu % 92k.

Seme-alabekin erabilgarriak izango zaizkizun gidalerro batzuk:

• Azaldu iezaiozu zergatik diren onak edo txarrak webgune batzuk, eta lagundu kritikoki pentsatzen linean aurkitzen dutenari buruz.
• Erakutsi Internet segurtasunez erabiltzeko moduak.
• Eseri beraiekin Internet erabiltzen duten bitartean (zer egiten duten ikusiz baina parte hartu gabe).
• Iradoki Interneten beste pertsonekin nola jokatu.
• Komentatu zer egingo lukeen egunen batean Interneteko zerbaitek kezkatu edo atsekabetuko balu. Saihestu bizkor epaitzea eta lagun iezaiozu eroso sentitzen laguntza eskatzen dizunean.
• Ezagutu eta erabili gurasoen kontroleko tresnak. Nolakoak diren kontatuko dizugu aurrerago.

Zibersegurtasuneko Institutu Nazionalaren IS4K webgunea eta Eusko Jaurlaritzaren “Internet eta teknologia berriak. Hitz egingo dugu familiartean?” gida bisitatzea gomendatzen dizugu, biek oso jarraibide erabilgarriak ematen baitituzte seme-alabei Internet segurtasunez eta erantzukizunez erabiltzen laguntzeko.

Babes digitala etxeko aseguruan sartuta

Lagun Aron jabetuta gaude kezka horretaz, eta gure etxeko asegurua hobetu dugu Etxebizitza digitala zerbitzuarekin. Orain, modalitate guztietan eta kostu estrarik gabe, laguntza informatikoaz gainera Babes digitala ere ematen da.

Zer esan nahi du horrek? Babes digitala zerbitzuak 24 orduko telefono bidezko arreta eskaintzen du, urteko 365 egunetan, honako hauei buruz: Interneteko gurasoen kontrola, laguntza eta aholkularitza Interneten denbora gehiegi ematen denean, sareko jazarpenaren kudeaketa, etab.

Gure Etxeko aseguru guztiek barne hartzen dituzte laguntza informatikoa eta babes digitala, kostu estrarik gabe.

Gurasoen kontrolaren zerbitzua

Gurasoen kontrola zerbitzu oso erabilgarria da gurasoentzat, zerbitzu horrekin adingabeak zein motatako webguneetan sartzen diren jakin baitezakegu eta sarean zer nolako jarduera duten ere bai. Etxeko asegurua Lagun Arorekin badaukazu, telefono bidezko aholkularitza jaso dezakezu gurasoen kontrolaren softwarea instalatzeko, konfiguratzeko eta erabiltzeko moduari buruz. Zerbitzu honek software oso baten urteko lizentzia bat ematen du PC edo MAC ordenagailuaren edo gailu mugikorraren erabilera monitorizatzeko.

Horri esker, haien jarduera gainbegiratu ahal izango duzu sare sozialetan, jasotako edo egindako deietan, jasotako edo bidalitako SMS mezuetan, bisitatutako webguneetan, eta, gainera, aplikazioen edo webguneen erabilera blokeatu ere bai. Zerbitzu hau erabiltzeko, hitzordua eskatu behar duzu lehendabizi, gurasoak eta/edo legezko tutoreak gainbegiratu nahi duen pertsonarekiko —adingabearekiko— duen familia-harremana egiaztatu behar baita.

ZureEtxeaHobetzen webgunean azaltzen dizkizugu etxeko aseguruaren berrikuntza hori eta beste batzuk.

Gurasoen kontrolaz gainera, agian interesatuko zaizkizun beste zerbitzu batzuk ere eskaintzen ditu Babes digitalak (Interneteko jazarpena kudeatzea, irainak ezabatzea, hatz-marka digitala ezabatzea…) Etxebizitza digitala zerbitzuaren barruan Babes digitala eska dezakezu, eta telefono bidezko Aholkularitza informatikoa ere bai, hurrengo post-etan tratatuko ditugun gai desberdinei dagokienez.

The post Nola lagundu gure seme-alabei Internet erantzukizunez erabiltzen appeared first on Blog de actualidad.